Missie
Woord voor woord brengen we de wereld in beeld.
Lexis is een fotowoordenboek van de hele aarde. Iedereen geeft woorden een beeld, in zijn eigen taal. Samen worden al die beelden één beeld van de wereld.
Eén foto
In 1966 liep Stewart Brand rond met een button met een vraag: waarom hadden we nog geen foto van de hele aarde gezien? Hij dacht dat één beeld van onze planeet, klein en blauw in het zwart, mensen zou laten voelen dat ze bij elkaar horen. Twee jaar later stond zo'n foto op de omslag van zijn Whole Earth Catalog. In 1972 maakte de bemanning van Apollo 17 de Blue Marble, het beeld bovenaan deze site.
Die foto vatte alles in één keer: alle mensen, alle volken, alle talen.
Het omgekeerde
Lexis doet het omgekeerde. We beginnen bij de losse delen: één woord, één beeld, één mens. Een kwal in het zand. Een sprong van een brug. Wind in een wasdraad. Elk beeld is klein. Samen vormen ze een portret van hoe de wereld eruitziet, door de ogen van iedereen die erin woont.
Daarom staat er onder de aarde op onze voorpagina geen slogan, maar een getal: 25.598.007 woorden in 6.242 talen. Zoveel beelden zijn er nog te maken.
Talen verdwijnen
Een taal is meer dan een lijst woorden. Er zit een manier van kijken in. Het Hawaïaans heeft woorden voor regen die het Nederlands niet heeft. Het Goemai, gesproken in Nigeria, heeft in PanLex 426 woorden vastgelegd.
Van de levende talen waarvan we de toestand kennen, is 59% bedreigd: steeds minder kinderen leren ze. Bijna de helft van alle talen in PanLex heeft minder dan honderd woorden vastgelegd. Voor die talen kan één beeld in Lexis het eerste beeld ooit zijn bij een woord.
We kunnen talen niet redden met een app. Wel kunnen we ze zichtbaar maken. Wat je ziet, ga je waarderen.
Anders kijken
Wat we zien, wordt beïnvloed door wat we weten of wat we geloven.Vrij naar John Berger, Ways of Seeing (1972)
Iedereen ziet een woord anders. "Zomer" is voor de een een strand, voor de ander een sprong van een brug. In Lexis zie je hoe een ander kijkt, in een taal die je misschien niet spreekt. Wie ziet hoe een ander kijkt, kijkt zelf anders. Dat is geen les in respect, het is gewoon wat er gebeurt.
Het avontuur
Een woord kiezen en er een beeld bij zoeken, verandert hoe je over straat loopt. Opeens zie je overal "wachten" of "geel". Lexis is een reden om naar buiten te gaan en beter te kijken. Er is geen score en geen einde. Je dwaalt van woord naar beeld naar woord.
Wat Lexis niet is
- Geen social medium. Geen likes, geen volgers tellen, geen ranglijsten, geen algoritme dat bepaalt wat je ziet.
- Geen AI-kunst. Elk beeld is door een mens gemaakt. We gebruiken AI alleen achter de schermen, bijvoorbeeld om misbruik te herkennen. Nooit om te bepalen of een beeld mooi genoeg is.
- Geen verdienmodel met jouw gegevens. Geen advertenties, geen tracking. Lexis wordt een stichting en draait op giften.
Op de schouders van
Lexis is gebouwd op PanLex, een project van de Long Now Foundation. Taalkundigen verzamelden daarin 7.027 woordenboeken uit de hele wereld, en gaven alles vrij voor iedereen. Zonder hun werk bestond Lexis niet.